آرشیو دسته:

حقد و کینه

بسم الله الرحمن الرحیم

در این دسته درباره رذیله اخلاقی حقد و کینه و پیرامون آن بحث خواهد شد.

الحِقْدُ: إِمساک العداوة فی القلب والتربص لِفُرْصَتِها؛ (لسان العرب، ج ۳، ص ۱۵۴) حقد و کینه ضدش عفو و بخشش است: حقد و کینه، نگه‌داشتن دشمنی در قلب و منتظر فرصتی بودن برای عقده‌گشایی به‌عبارت‌دیگر حقد یا کینه پنهان کردن دشمنی در دل است. کینه از ثمرات غضب است؛ زیرا غضب وقتی [به سبب عجز از انتقام] تشفّی پیدا نکرد و ناچار فروخورده شد به باطن می‌رود و در آنجا به صورت حقد و کینه درمی‌آید.

کینه از مُهلکات بزرگ است. از حضرت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نقل شده است که فرمود: اَلمؤمِنُ لَیسَ بِحَقُودٍ؛ مؤمن کینه‌توز نیست ».(محجه البيضاء، ج5، ص317.) غالباً کینه ملازم با آفاتی است از قبیل حسد، دوری و بریدن از شخص مورد کینه، ایذای او و دست زدن به محرماتی از قبیل دروغ، غیبت، بهتان، فاش کردن راز، پرده‌دری، اظهار عیب، شماتت نسبت به بلایی که به وی رسیده و خوشحالی از آن، شادی از ظهور لغزش‌ها و خطاهای او، استهزا و مسخره کردن وی، اعراض از او در جهت خوار شمردنش، ادا نکردن حقوق او (مانند دین یا صله‌رحم) و… همه این‌ها حرام است و به تباهی دین و دنیا می‌انجامد.

از اسباب دشمنی و کینه‌توزی مجادله و بحث غیرمنطقی است

در مورد گناهان یک اصل کلی وجود دارد و آن‌هم این است که گناه، گناه و فساد می‌آورد و یکی از گناهانی منشاء بسیاری از مفاسد است، بحث‌وجدل بی‌خود و غیرمنطقی است که سبب کینه، کدورت و دشمنی می‌شود و مجدداً کینه و کدورت موجب بروز گناهان بزرگی همچون غیبت و تهمت، فحاشی، حسد و... می‌گردد. حضرت امام علی علیه‌السلام دراین‌باره می‌فرمایند: «سبب دشمنی و کینه‌توزی، مجادله زیاد است؛ سَبَبُ الشَّحناءِ کثرَةُ المِراءِ.»البته طرف مقابل هم همین‌طور است، یعنی عمل خیر، با خودش خیر و نیکی می‌آورد.. میزان الحکمه، ج 10، ص 508.…

برخی از نتایج کینه

کینه یک گناه قلبی است که اگر درمان نشود نتایج نکبت باری را برای فرد و جامعه رقم خواهد زد از جمله اینکه: 1. کینه ممکن است انسان مؤمن را وادار به غیبت فردی کند که از او کینه به دل دارد و از این طریق مرتکب گناه کبیره گردد. 2. کینه انسان را به وادی بدخواهی و حسد می کشاند و ممکن است آرزوی زوال نعمت مؤمن را در سر بپروراند و یا گاهی موجب شود که عملا به او آسیب برساند. 3. باعث قطع پیوندهای اجتماعی، دوری، جدائی برادران و قطع رحم خواهد شد. 4. گاهی ملازم تحقیر مؤمن می شود و باعث آن می گردد که فرد کینه توز از فردی که از او نفرت…

نسخه های قرآنی درمان پیشگیری از کینه: ۳. تقوا

قرآن پرهیزکاران و متقین را وعده بهشت و دوری از کینه داده است: " إِنَّ الْمُتَّقینَ فی‏ جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ *ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنینَ*وَ نَزَعْنا ما فی‏ صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى‏ سُرُرٍ مُتَقابِلین‏"( حجر/45تا 47) بی‌گمان، پرهیزگاران در باغها و چشمه ‏ساران‌اند. با سلامت و ایمنى در آنجا داخل شوید. و آنچه كینه در سینه‌‏هاى آنان است بركَنیم.

نسخه های قرآنی درمان و پیشگیری از کینه:۲. تقویت ایمان

قرآن ایمان را به عنوان مهمترین عامل زدوده شدن كینه از دل ها برمی شمارد؛ زیرا ایمان، بازگشت به فطرت است و شخصیت شخص را بازسازی می كند و به اعتدال رهنمون می سازد و از بیماری های روحی و روانی ایمن می كند. "وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فیها خالِدُونَ *وَ نَزَعْنا ما فی‏ صُدُورِهِمْ مِنْ غِل‏...." (اعراف/ 42 و 43) و كسانى كه ایمان آورده و كارهاى شایسته كرده‏اند - هیچ كسى را جز به قدر توانش تكلیف نمى‏كنیم - آنان همدم بهشتند در آن جاودانند.…

نسخه ای برای پیشگیری از کینه ورزی دیگران نسبت به خودمان

حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه السّلام ): احترس من ذكر العلم عند من لا یرغب فیه و من ذكر قدیم الشرف عند من لا قدیم له فإن ذلك مما یحقدهما علیك‏ «بپرهیز از بیان علم نزد كسی كه اشتیاقی به آن ندارد و از بیان مقام و شرافت گذشته در نزد كسی كه گذشته افتخارآمیزی ندارد؛ زیرا این امر موجب كینه توزی او نسبت به تو می گردد.» ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 20، ص 322، ح 696

نسخه های قرآنی درمان و پیشگیری از کینه: ۱.بدی ها را با نیکی پاسخ گویید

خداوند در قرآن طریقه درمان کینه را بیان کرده آنجا که فرموده:"ادْفَعْ بِالَّتى‏ هِىَ احْسَنُ فَاذَا الَّذِى بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ عَداوَةٌ كَانَّهُ وَلِىُّ حَمیْمٌ"( فصلت/34) با نیكى، بدى را دفع كن، تا دشمنان سرسخت همچون دوستان، گرم و صمیمى شوند.در این آیه خداوند، ما را متوجه می سازد که همه انسانها تشنه محبت هستند حتی کسانی که دلهایشان سرشار از کینه و عداوت است؛ بنابراین با محبت و نیکی می توان کینه ها را برطرف ساخت.

عوامل کینه توزی: ۷.بحث و جدل

بحث و جدل دیگران دوستی را از بین می برد و دشمنی به بار می آورد. امام حسین علیه‏السلام به مردى كه به ایشان گفت: بنشین تا در دین، مناظره كنیم فرمودند:یا هذا، أنَا بَصیرٌ بِدینی، مَكشوفٌ عَلَیَّ هُدایَ، فَإِن كُنتَ جاهِلًا بِدینِكَ فَاذهَب فَاطلُبهُ، ما لی ولِلمُماراةِ! وإنَّ الشَّیطانَ لَیُوَسوِسُ لِلرَّجُلِ ویُناجیهِ ویَقولُ: ناظِرِ النّاسَ لِئَلّا یَظُنّوا بِكَ العَجزَ وَالجَهلَ. اى مرد! من، دینم را مى‏شناسم و راهم برایم معلوم است. اگر تو به دین خود، جاهلى، برو و آن را بجوى. مرا با مجادله چه كار، كه شیطان، انسان را…

عوامل کینه توزی: ۶.شوخی های بیجا

در برخی دیگر از روایت ها، شوخی های بی اساس و بدون مرز، از اسباب کینه توزی معرفی می شود. حضرت علی (علیه السلام) می فرماید: إِیَّاكُمْ وَ الْمِزَاحَ فَإِنَّهُ یَجُرُّ السَّخِیمَةَ وَ یُورِثُ الضَّغِینَةَ وَ هُوَ السَّبُّ الْأَصْغَرُ. از شوخی بپرهیزید، زیرا بدخواهی می آورد و کینه بر جای می گذارد و دشنام کوچک به شمار می رود. ( كافی ،ج2،ص664.)

عوامل کینه توزی: ۵.سخن چینی

بدگویی و سخن چینی، در نهایت آشکار می شود و به گوش کسی که از او بد گفته اند، خواهد رسید و همین امر، سبب ایجاد کینه و دشمنی خواهد شد. امیر مۆمنان علی (علیه السلام) می فرماید: از سخن چینی بپرهیزید که کینه توزی می آورد. إِیَّاكُمْ وَ النَّمَائِمَ فَإِنَّهَا تُورِثُ‏ الضَّغَائِن‏ بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج‏68، ص: 293

عوامل کینه توزی: ۴.عقده نداشته ها و حسادت

گاهی پیش می آید که فردی نزد دیگران از فضیلتی سخن می گوید که دیگری آن فضیلت را ندارد و این موجب برانگیخته شدن حسادت و کینه توزی او می شود. حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه السّلام ) در این باره می فرمایند: احترس من ذكر العلم عند من لا یرغب فیه و من ذكر قدیم الشرف عند من لا قدیم له فإن ذلك مما یحقدهما علیك.‏ «بپرهیز از بیان علم نزد كسی كه اشتیاقی به آن ندارد و از بیان مقام و شرافت گذشته در نزد كسی كه گذشته افتخارآمیزی ندارد؛ زیرا این امر موجب كینه توزی او نسبت به تو می گردد.» ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 20، ص 322، ح 696