Take a fresh look at your lifestyle.

آیا به شوخی دروغ گفتن اشکال دارد؟

حمایت مالی از گناه شناسی

وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ؛ وجهاد کنید در راه خدا با اموال و جانهایتان (توبه 41)

عزیزانی که تمایل دارند در اجر اخروی تعالی اخلاقیات در جامعه، نشر و تبلیغ احادیث و معارف اهل بیت علیهم السلام و انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر، شریک باشند تقاضا میشود که ما را در پرداخت هزینه های جاری سایت گناه شناسی از قبیل هاست، پشتیبانی فنی ، تالیف و تولید پستها و… یاری فرمایند.

1,378

پرسش:

آیا دروغ گفتن به شوخی از لحاظ اخلاقی جایز است؟

پاسخ:

در روایات از دروغ گفتن به شوخی هم مذمت و نهی شده است.

حضرت علی(ع) می‌فرمایند:

« لَا یَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ‏ الْإِیمَانِ‏ حَتَّى یَتْرُکَ الْکَذِبَ هَزْلَهُ وَ جِدَّهُ.[۱]

بنده طعم ایمان را نمی چشد، مگر این که دروغ را چه شوخی و چه جدی ترک کند.»

در فرهنگ اسلامی شوخی و مزاح کردن تا آنجا مباح و جایز است که در آن:

۱. به دیگران ناسزاگویى نباشد.

۲. جز سخن حق در آن نگوید.(سخنان، دروغ، رکیک و زننده و آزار دهنده به زبان نیارد)

۳. اعتدال را در آن رعایت کند، افراط و زیاده روى یا تداوم در شوخى نداشته باشد.

۴. از شوخی‌هاى خارج از نزاکت بپرهیزد.

نبى اکرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم مى‏فرماید: « إِنِّی لَأَمْزَحُ وَ لَا أَقُولُ إِلَّا حَقّا»[۲]

من شوخى مى‏کنم ولى جز حقّ نمى‏گویم.

متأسفانه برخی از ما عادت به مزاح و شوخی آمیخته با دروغ کرده ایم، تصور می کنیم بدون دروغ گفتن نمی توان شوخی کرد؛ در حالی که اگر دقت کنیم می بینیم که هم می توان شوخی کرد و هم می توان دروغ نگفت؛ فقط باید کمی تمرین کرد.

پیامبر خدا (صلی الله علیه و اله) که الگو و اسوه برای تمام بشریت است، نه تنها عبوس و خشک مذهب نبوده بلکه حتی با شوخی های خود هم تعالیم اخلاقی و انسانی را به همگان می‌آموزد؛ مثلا: «پیرزنی نزد پیامبر (صلی الله علیه و اله) آمد. حضرت به او فرمود: پیر به بهشت نمی رود. پیرزن گریست. حضرت فرمود: در آن روز تو پیر نخواهی بود. خدای متعال می فرماید: ما آنان را پدید آوردیم پدید آوردنی و ایشان را دوشیزه گردانیدیم».[۳]

حضرت در این شوخی، هم مطلبی را به همه یادآوری می کند که در بهشت همه جوان هستند و هم پیرزن را متوجه این مسئله می کند که او در بهشت جوان خواهد بود و از نعمات بهشتی بهره خواهد برد.

امام زین العابدین (ع‌) به فرزندش فرمود:

«اتَّقُوا الْکَذِبَ الصَّغِیرَ مِنْهُ وَ الْکَبِیرَ فِی کُلِّ جِدٍّ وَ هَزْلٍ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذَا کَذَبَ فِی الصَّغِیرِ اجْتَرَى عَلَى الْکَبِیر [۴]

 از کوچک وبزرگ و جدی و شوخی دروغ بپرهیز، دروغ گفتن درچیز کوچک و به شوخی، کم کم انسان را بر دروغ بزرگ و جدی جرأت می دهد».

امام خمینی (ره) در چهل حدیث می‌فرماید: از اموری که انسان باید ملتفت آن باشد، این است که دروغ به عنوان شوخی و مزاح هم در اخبار از آن تکذیب [و نهی] شده است و تشدید در امر [به ترک] آن گردیده و علما فتوای به حرمت آن نیز می دهند. [۵]

 

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم:

إنّ الکذبَ لا یَصلَحُ مِنهُ جِدٌّ ولاهَزلٌ ، ولا أن یَعِدَ الرجُلُ ابنَهُ ثُمّ لا یُنجِزَ لَهُ ، إنّ الصِّدقَ یَهدی إلَى البِرِّ ، وإنَّ البِرَّ یَهدی إلَى الجَنّهِ .

دروغ، چه جدّى و چه شوخى آن، به صلاح نیست. همچنین درست نیست که مرد به فرزند خود وعده‏ اى بدهد و به آن عمل نکند. همانا راستگویى، به نیکى رهنمون مى‏شود و نیکى به بهشت هدایت مى‏ کند.[۶]

راوی می گوید از پیامبر پرسیدم: اگر کسی غذایی را میل داشته باشد و در تعارفات بگوید میل ندارم این دروغ محسوب می شود؟ پیامبر صلی الله علیه و اله فرمودند: دروغ نوشته می شود، حتی دروغ کوچک هم به نام دروغ کوچک نوشته می شود.[۷]

نتیجه:

برای دروغ گفتن هیچ توجیهی نیست حتی به شوخی هم نباید دروغ گفت. اگر کسی می بیند نمی تواند بدون دروغ گفتن شوخی کند بهتر است شوخی نکند چون شوخی کردن واجب نیست و دروغ گفتن حرام است پس بهتر است با توجیه کردن کار خود با اینکه هدف ما چیز دیگریست خود را به به گناه نیندازیم .

 منبع: تبیان و …

پی نوشتها:


[۱] . اصول کافی، ج۴، باب الکذب، ح۱۱.

[۲] . ترجمه ‏اخلاق ص: ۲۳۱

[۳] . میزان الحکمه/ ح ۱۸۸۵۸

[۴] . اصول کافی، ج۴، باب الکذب، ح۲.

[۵] . چهل حدیث، ص ۴۷۲.

[۶] . کنز العمّال : ۸۲۱۷ منتخب میزان الحکمه : ۴۸۶

[۷] . بحارالانوار، ۶۹/۲۵۸

لطفا مطالب این وبسایت را با ذکر منبع و لینک مطلب منتشر کنید!

لینک کوتاه مطلب : https://nidamat.com/?p=1178

مطالب مرتبط
1 نظر
  1. حسین می گوید

    با عرض سلام بنده بیشتر عمر خودم را در امریکا گذرانده ام من هر موقع سر کلاس های دانشگاه دیر میرسیدم که تقریبا کم هم نبودند ان استاد دلیل دیر امدن را میپرسید و من هم دروغی سر هم ودلیلی برای دیر امدنم درست میکردم تا یک روزی که دوباره سر کلاس اول صبح دیر امدم واستاد پیر و با تجربه ودانشمند از من نپرسید دلیل دیر بودن من را رو به کرد وگفت من می دانم اگر دلیل دیر بودنت را بپرسم باز هم دروغ میگویی، حالا من دوتا سوال از تو میکنم ،گفتم بفرمائید ،پرسید ایا شما ادم ترسو وضعیفی هستید، گفت “اگر چنین بود برای این کار انتخاب نمی شدید” گفتم درست است من به جز خدا از کسی دیگری حراس ندارم. گفت سوآل دوم. پرسید ایا در زندگی کردن روزانه خود محتاج ‌من هستی گفتم خیر ، گفت می دانم مسلمان هم هستی،گفت ” در دین ومذهب خود شما حضرت علی (ع) فرموده اند. کسی دروغ میگوید که یا انسانی ترسو،و یا احتیاج مبرم به دیگران دارند حال که تو یک ورزشکار هستی ونه احتیاجی به من داری پس چرا دروغ هایی می گویی که هیچ منفعتی برای تو ندارد واگر هم اول راستشو بگی مجبور به ادامه دروغ گویی نیستی ودومآ ان چنان کار بدی نکردی که براش دروغ بگویی. وگفت بفر مایید بنشینید واز تمام دانشجویان عذر خواهی کرد ،وگفت درس امروز را دوباره از اول شروع میکنیم که دوست عزیزمان تمام درس را متوجه شوند. همین بود که دیگر چه دروغ ،چه دروغ به شوخی و چه دروغی از هر نوع بگم مگر اینکه در موقع شنیدن و یادیدن ان موضوع دچار اشتبا شدم و درست متوجه نشده بودم. متشکرم

نظر شما درباره این مطلب چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.