آرشیو دسته:

ریا

در این دسته درباره گناه و رذیله اخلاقی ریا بحث می‌کنیم که هم اخلاقی است و هم اعتقادی.

ریا در لغت

ریا از ریشه «ر أ ی» و مصدر رؤیت مشتق شده و به این معناست که شخص کار نیکی را با انگیزهٔ جلب‌توجه و طلب منزلت و مقام در قلوب مردم انجام دهد. این واژه به معنای تظاهر و نشان دادن به غیر نیز استفاده می‌شود.

کلمه سُمعه هم برخی اوقات بجای ریا استفاده می‌شود، سمعه از سماع گرفته شده و به معنی طلب منزلت در قلوب مرم به‌وسیله انتشار موجبات منزلت است.

ریا در اصطلاح

معنای اصطلاحی ریا این است که انسان کار خوبی را به‌قصد تظاهر و نشان دادن به مردم انجام دهد، نه برای خدا؛ ریا هم در اعمال عبادی مانند نماز و هم در امور غیرعبادی مانند انفاق محقق می‌شود.

به‌عبارت‌دیگر ریا یعنی اراده مقام و منزلت به‌وسیله اطاعت خداوند متعال، بنابراین به چنین عابدی مرائی «ریاکار یا خودنما» و به مردمی که عابد، عبادتش را به آن‌ها می‌نمایاند تا جایی در دل آن‌ها پیدا کند رائی و به عملی که شخص ریاکار اظهار می‌کند مرائی به «وسیله ریا» و به‌قصد این شخص ریا می‌گویند.

مقابل ریا اخلاص قرار دارد و به کسی که اخلاص دارد مخلص گفته می‌شود.

حکم ریا

اخلاص شرط صحت عبادت است و ریا در آن حرام و موجب بطلان عمل است.

لز پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم روایت شده است که فرمود: «خداوند عملی را که هم وزن ذره ای در آن ریا باشد نمی پذیرد.»(مستدرک الوسائل جلد 1 صفحه 12.)

ریا در قرآن

واژهٔ ریا ۵ بار در قرآن آمده است؛ سه بار به‌صورت مصدری و دو بار به‌صورت فعلی. هر پنج بار به معنای اصطلاحی به کار رفته است. مثلاً در آیه 264 سوره بقره آمده است:

 «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَاتِکُم بِالْمَنِّ وَ الأذَی کَالَّذِی یُنفِقُ مَالَهُ رِئَاء النَّاسِ وَ لاَ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید! بخشش‌های خود را با منّت و آزار باطل نسازید همانند کسی که مال خود را برای نشان دادن به مردم، انفاق می‌کند و به خدا و روز رستاخیز ایمان نمی‌آورد.»

انواع ریا

بر اساس موضوع چند نوع ریا وجود دارد.

 در اصل ایمان

یعنی در ظاهر شهادتین بگوید ولی در دل، آن را انکار و تکذیب کند. این ریا کفر و نفاق است.

 در عبادات با تصدیق اصل دین

کسی که اصل دین را قبول دارد و در حضور مردم نیز عبادت‌ها را بجا می‌آورد، ولی در خلوت خودش واجبات را ترک می‌کند.

 ریا در مستحبات

 در چگونگی و وصف عبادت واجب یا مستحب

مانند حضور در نماز جماعت پیش از مردم به‌قصد صف اول و امثال این.

عاقبت معنوی تواضع به خاطر ثروت

تواضع در مقابل ثروتمند بخاطر ثروت ممنوع یکی از تکنیک‌های ارتباطی و اخلاق حسنه اجتماعی صفت تواضع است که البته این تواضع باید بخاطر خدا باشد و نه بخاطر مادیات و انتظار رسیدن خیر از طرف مقابل! چون فقط تواضع بخاطر خداست که انسان را بلندمرتبه می‌کند: حضرت رسول‌الله (صلی‌الله علیه وآله وسلّم): «مَن تواضع للّه رفعهُ اللّه؛ کسی که بخاطر خدا تواضع کند خداوند او را بلندمرتبه گرداند.» مردم ناخودآگاه خیلی خوب فرق انسان متواضع با انسان چاپلوس را می‌فهمند و اگر خدای‌ناکرده کسی در مقابل ثروتمندان بخاطر ثروتشان تواضع کند هم آن ثروتمند…

معنی لباس شهرت و حکم شرعی آن

امام حسين عليه ‏السلام:هر كس لباسى بپوشد كه او را مشهور كند، خداوند، روز قيامت، لباسى از آتش بر او مى‏ پوشانَد.مَن لَبِسَ ثَوبا يَشهَرُهُ، كَساهُ اللّهُ يَومَ القِيامَةِ ثَوبا مِنَ النّارِ.الكافي: ج 6 ص 445 ح 4، وفي مشكاة الأنوار: ص 553 ح 1866 عن الإمام الحسن عليه‏ السلام.سئوال- پوشش لباس شهرت چه صورت دارد ومعیار لباس شهرت چیست؟حضرت آیت الله خامنه ای :لباس شهرت لباسی است که پوشیدن آن برای شخص بخاطر رنگ یا کیفیت دوخت یا مندرس بودن وعلل دیگر مناسب نیست بطوری که اگر آنرا در برابر…

حج خدا و حج مردم

امام صادق عليه السلام: حج دو گونه است: حجى براى خدا و حجى براى خلق، هر كس براى خدا حج گزارد، پاداشش آنست كه خدا كه وى را به بهشت درآورد و هر كس براى مردم حج گزارد، پاداش وى روز قيامت‏ بر عهده مردم خواهد بود.  أَلْحَجُّ‏ حَجَّانِ، حَجٌّ لِلٌّهِ وَ حَجٌّ لِلنَّاسِ. فَمَنْ حَجَّ لِلٌّهِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلى اللٌّهِ وَ الْجَنَّةُ وَ مَنْ حَجَّ لِلنَّاسِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلى النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. بحار الانوار/ ج 96/ 24

روز بر ملا شدن

ببین ! انارها ، بعضی به ظاهر شیک ، شکیل ، درشت و خوش رنگ و لعاب اند ؛ اما وقتی می شکنی می بینی فاسد ، گندیده ، کپک زده و یا ترش و خشک و بی مزه اند! اما بعضی انار ها هم هستند ظاهر چشم نوازی ندارند ، ریزاند ، رنگ و رویی هم ندارند اما وقتی می شکنی شیرین اند مثل قند ، آبدارند مثل حبه های انگور. تمام حرف من در این شب یلدا همین است .. همه مثال انار داریم... ظاهرها فریب مان ندهند... گاه میان ظاهر و باطن فرسنگ ها  فرق و فاصله است... و این فاصله ها روزی مثل روز روشن می شود... در همان روزی که شامی در پی ندارد... قیامت روز بر…

محروم از بوی بهشت: طالب علم براى غیر خدا

پيامبر خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و آله: هركس دانش را فراگيرد تا با دانشمندان رقابت كند و در مجلسها با نادانان بستيزد، بوى‏ بهشت‏ را نشنود. مَن طَلَبَ العِلمَ لِيُباهِيَ بِهِ العُلَماءَ، ويُمارِيَ بِهِ السُّفَهاءَ فِي المَجالِسِ، لَم يَرَح رائِحَةَ الجَنَّةِ المعجم الكبير: 20/ 66/ 121 عن معاذ بن جبل، و كنزالعمّال: 10/ 202/ 29059. پيامبر خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و آله‏ در سفارش به ابوذر فرمود:  اى ابوذر!... هركس دانش را بطلبد تا بدان مردم را متوجه خود كند، بوى‏ بهشت‏ را نيابد. اى ابوذر! هركس دانش را بطلبد تا بدان به مردم نيرنگ…

باطل کننده های اعمال نیک

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَکُمْ» اى مۆمنان! از خداوند فرمانبردارى کنید و از پیامبر فرمان برید و کردارهایتان را تباه نگردانید» بدون شک هر انسانی بر اساس فطریات درونی خود، دوست دارد که خود را به خداوند متعال نزدیک کند. و این حس در همه ی انسان ها، در هر دین و مذهبی وجود دارد. و آن دسته ایی از مردم هم که  با انجام معاصی و اعمال ناشایست از خدای خود دور شده اند، به خاطر این بوده که اینگونه اشخاص در  اثر  غفلت جهل و نادانی وارد این عرصه شده اند. فراموش نکنیم…

نشانه‌های فرد ریاکار

شاید افراد ظاهربین هنگامى که به روایات تکاندهنده در باب  ریا نگاه مى‌کنند از عظمت گناه ریا و آثار وحشتناک آن در شگفتى فرو روند و تصوّرشان این باشد که اگر عمل انسان خوب باشد چه فرق مى‌کند که نیّت او هر چه مى‌خواهد باشد. فرض کنید انسانى براى رفاه مردم؛ بیمارستان، مسجد، جادّه و پل یا مانند اینها بسازد، نیّتش هرچه باشد بالاخره عمل او نیکو است، به فرض که قصدش ریاکارى باشد خدمت او به مردم در جاى خود ثابت است. بگذاریم مردم کار خیر و خدمت کنند نیّتشان هر چه مى‌خواهد باشد. ولى این اشتباه بسیار بزرگى است؛ زیرا اوّلاً، هر عملى داراى…

باطل شدن صدقه با منت، اذیت و ریاء

ریاکاران و انفاق کنندگانى که منّت مى نهند، بهره و ثمره اى از کار خود به دست نمى آورند. همان گونه که یک کشاورز که بر زمین سخت و سنگى بذرافشانى مى کند، هم بذرش را از دست مى دهد و هم تلاش بى حاصل مى کند، انفاق هاى ریاکارانه و پرمنّت نیز، نه تنها ثوابى عاید انفاق کننده نمى کند، بلکه مال انفاق شده را نیز از بین مى برد.خداوند متعال در این باره می فرمایند: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَاتِکُم بِالْمَنِّ وَ الأذَى کَالَّذِی یُنفِقُ مَالَهُ رِئَاء النَّاسِ وَ لاَ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ…

معنی ریاء

معنی ریاء در لغت: "ریا" از مادّۀ "رأی" به معنی این است که شخص کاری را به انگیزۀ جلب توجه مردم انجام دهد.و نیز به معنای تظاهر و نشان دادن به غیر است.معنی ریاء در اصطلاح: ریاء به معنی این است که انسان کار خوبی انجام دهد و قصدش تظاهر و نشان دادن به مردم باشد نه برای خدا، خواه این کار عبادی باشد مانند نماز و خواه غیر عبادی باشد مانند انفاق. مطالب بیشتر در: مقاله: ریاء و ریاکاری

نشانه‏ های ریا کاری

قال امیرالمؤمنین علیه السلام: ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ لِلْمُرَائِی یَنْشَطُ إِذَا رَأَی النَّاسَ وَ یَکْسَلُ إِذَا کَانَ وَحْدَهُ و َیُحِبُّ أَنْ یُحْمَدَ فِی جَمِیعِ أُمُورِه؛ (بحارالانوار، ج 69، ص 288.) سه جیز از علامات ریاکاری است: موقع عمل در نزد مردم نشاط دارد و بهنگام عمل در تنهائی کسل است، و دوست دارد که مردم او را در همه کارها مدح و ستایش کنند! سه چیز آمد علامات ریاکار - نشاط اندر عمل در نزد انظار کسل باشد به تنهائی در اعمال - به مدح خلق خوش باشد در افعال