آرشیو دسته:

موسیقی و غنا

بسم الله الرحمن الرحیم

در این دسته به بحث درباره موسیقی و غنا پرداخته می‌شود. موسیقی و غنا در اصطلاح فقه و متون دینی دو امر متفاوت هستند که متأسفانه خیلی‌ها به اشتباه هر دو را یکی می‌پندارند.

قابل توجه اینکه در دو جای دیگر از این وبسایت به بحث موسیقی و غنا پرداخته شده است، یکی ذیل موضوع گناهان زبان و دیگری ذیل موضوع گناهان گوش.

تعریف موسیقی

موسیقی یا موسیقیا، واژه‌ای یونانی است که در فرهنگ لغت و علم موسیقی معادل مفهوم غنا می‌باشد و در معانی زیر به کار می‌رود:

الف) به اصوات و نغمات موزون و متناسب گفته می‌شود که از طبیعت برخی اشیا و یا از حنجره حیوانات شنیده می‌شود؛ مانند صدای آهسته برگ‌ها و درختان، هنگام وزیدن باد و یا آواز خوش برخی پرندگان.

ب) به آواز خوشی که از حنجره آدمی بیرون آید.

ج) به صدایی که از نواختن آلات موسیقی تولید می‌شود.

موسیقی در اصطلاح شرعی به صوت و آهنگی گفته می‌شود که از آلات موسیقی پدید آید.

واژه موسیقی یا موسیقیا، در متون دینی به چشم نمی‌خورد؛ ولی به‌جای آن، واژه‌های غنا، لهو، ملاهی و مصادیق آلات موسیقی، مانند دف، مزمار (نی وفلوت)، معزف (تار)، عود، طبل، طنبور و… بیان شده‌اند.

تعریف غنا

غنا در فرهنگ لغت، معادل همان مفهوم موسیقی است و در اصطلاح شرعی، به آوازی گفته می‌شود که از حنجره آدمی بیرون آید و در گلو چرخانده شود (چهچهه) و در شنونده، حالت سرور و وجد ایجاد نماید و مناسب با مجالس لهو و خوش‌گذرانی باشد.

آلات مختص و مشترک موسیقی

«آلات مختص»، به آلاتی از موسیقی گفته می‌شود که معمولاً در لهو و لعب به کار می‌روند و منفعت حلالی در برندارند.

«آلات مشترک»، به آلاتی از موسیقی گفته می‌شود که هم برای منافع مشروع و حلال به کار می‌روند و هم برای منافع نامشروع و حرام.

استفاده از آلات مختص، به‌هیچ‌وجه جایز نیست؛ ولی آلات مشترک، بستگی به کیفیت نواختن آن دارد. بیشتر مراجع تقلید، استفاده از آلات مشترک را به‌طور مطلق حرام نکرده‌اند؛ بلکه بر اساس کیفیت نواختن آن فتوا داده‌اند.

طرب

«طرب»، به حالت سبک‌وزنی و سبک عقلی گفته می‌شود که بر اثر شنیدن آواز یا آهنگ، در روان و نفس آدمی پدید می‌آید و او را از حد اعتدال خارج می‌کند. این امر، تنها به حالت شادی اختصاص نمی‌یابد؛ بلکه ممکن است از آهنگ‌های غم و حزن‌آور نیز حاصل می‌شود.

لهو

«لهو» در لغت، آن است که چیزی آن‌چنان انسان را به خودش جذب و مشغول کند که باعث غفلت و بازماندن از کارهای مهم‌تر شود و در اصطلاح موسیقی، به سازگاری و هم‌نوایی آواز و آهنگ نواخته شده با مجالس فساد و خوش‌گذرانی گفته می‌شود؛ بدین معنا که ممکن است نغمه‌ای طرب‌انگیز نباشد؛ ولی از نغمه‌هایی باشد که فقط در جلسات فاسقان و هواپرستان رایج باشد. به این نغمه، آهنگ لهوی می‌گویند و اگر از هر دو مشخصه (طرب و لهو) برخوردار باشد، به آن، مطرب لهوی می‌گویند. بدیهی است که لهو، انواعی دارد و در متون دینی، هیچ‌گاه لهو به صورت فراگیر و مطلق حرام نشده، بلکه لهو خاصی مورد مذمت و حرمت قرار گرفته است. لهو حرام، آن است که شارع مقدس به‌طور جزئی و مشخص، به آن تصریح کرده و مورد نهی و سرزنش خود قرار داده است؛ مانند غنا و نواختن موسیقی و استماع آن.

مجلس لهو

منظور از مجلس لهو، مجالسی است که برای عیاشی، هوسرانی و رقص و پای‌کوبی تشکیل شده است و نزد عرف متدین، مجلس گناه محسوب می‌گردد و هر موسیقی که به این کیفیت نواخته شود، گوش دادن به آن حرام است؛ البته مقصود این نیست که در آن شراب، رقص و… باشد؛ بلکه منظور مجالس شأنی است؛ یعنی آهنگ موسیقی به‌گونه‌ای باشد که اگر در مجلس عادی و یا به صورت فردی نیز نواخته شود، متناسب با مجلس فسق و گناه باشد.

رقص

رقص در لغت، به معنای لعب و بازی و اضطراب و بالا و پایین رفتن است و در اصطلاح، به حرکات موزون جسمانی گفته می‌شود که به صورت فردی یا گروهی و متناسب با آهنگ‌های موسیقی و به‌منظور خاصی انجام می‌گیرد. حکم رقص، از دیدگاه مراجع تقلید، مختلف است؛ ولی آنچه مسلم است، این است که رقص زن در برابر مرد نامحرم حرام است و رقص زن برای شوهر حلال است و در سایر موارد، اختلاف‌نظر است.

نقش موسیقی مطرب و مبتذل در اشاعه فحشاء و ترویج بی‌عفتی

موسیقی مطرب یا همان غنا یکی مهم‌ترین آفات عفت است. حضرت رسول‌الله صلی‌الله علیه و آله آن را افسون (یا نردبان) زنا معرفی کرده است: «الغنا رقیة الزنا» چراکه غنا در درجه اول غیرت را که روحیه تنفر از فحشاء است را نابود می‌سازد. امام صادق علیه‌السلام دراین‌باره می‌فرمایند: «فلا یغار بعدها؛ آدم اهل غنا غیرت نمی‌ورزد.» حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام هم می‌فرماید: «مَا زَنَی غَیُورٌ قَطُّ؛ انسان باغیرت، هرگز زنا نمی‌کند» لذا وقتی‌که غیرت از بین رفت، عفت و پاک‌دامنی انسان در معرض خطر قرار می‌گیرد. لذا تشبیه موسیقی مطرب به افسون…

نوازنده تنبور روسیاه در روز قیامت

درباره نوازنده تنبور که نوعی تار است از حضرت رسول‌الله (صلی‌الله علیه و آله) روایت شده است که فرمودند: دارنده طنبور روز قیامت محشور می‌شود درحالی‌که صورتش سیاه و در دستش طنبوری از آتش است و بالای سرش هفتاد هزار فرشته قرار دارند که در دست هرکدام از آن‌ها عمودی آهنین است که بر سر و صورتش می‌زنند.قال رسول‌الله (صلی‌الله علیه و آله): یُحشرُ صاحبُ الطَّنبور یوم القیامةِ و هو أسودُ الوجهِ و بِیَده طنبورٌ من نار و فوقَ رأسه سبعون اَلف ملکٍ، بید کُلُّ ملکٍ مِقْمعَةُ یَضربون رأسَهُ و وجهَه. «مستدرک الوسائل، ج ۱۳، ص ۲۱۹»…

حکم شرعی آموزش و ترویج موسیقی

امام صادق علیه السلام:لا یَحِلُّ بیعُ الغِناء و لا شِراءُه و استماعُه نفاقٌ و تعلیمهُ کُفر. خرید و فروش (آلات) غناء و موسیقی حلال نیست و گوش دادن به آن، نفاق و دوروئی و آموزش دادنش، کفر و بی دینی است. (دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۲۰۹) با توجه به اینکه اخیرا برخی سازمان ها از جمله آموزش و پرورش جهت پرکردن اوقات فراغت دانش آموزان، اقدام به برگزاری کلاس های موسیقی برای نوجوانان و دانش آموزان نموده است، نظر مراجع تقلید را در این زمینه جویا شدیم که متن زیر حاصل بررسی و تحقیق نظرات برخی از مراجع تقلید می باشد. مراجع…

حکم شرعی شرکت در مجلسی که موسیقی لهوی اجرا می‌گردد چیست؟

سؤال: شرکت در مجالس عروسی یا جشن‌هایی که در آن برنامه‌های موسیقی لهوی اجرا می‌گردد چه حکمی دارد و وظیفه فرد در زمینه امر به معروف و نهی از منکر چیست؟ جواب:  شرکت در چنین مجالسی درصورتی‌که فرد به وظیفه امربه‌معروف و نهی از منکر خویش عمل نکند جایز نیست و در صورت وجود شرایط، باید نهی از منکر نماید و گاه ممکن است ترک مجلس یا عدم حضور در آن از مصادیق نهی از منکر باشد. همچنین درصورتی‌که احتمال اثر نمی‌دهد و مطمئن است که نهی از منکر بی‌تأثیر است، بنا بر احتیاط واجب لازم است به شکلی کراهت و ناراحتی خود را از گناه اظهار نماید بلکه…

آیا موسیقی سنتی هم حرام است؟

متاسفانه در مورد موسیقی مسئولین فرهنگی کشور بسیار لاابالی عمل کرده‌اند به طوری که اکثر مردم خیال می‌کنند موسیقی حرام فقط موسیقی رپ و صداهای برخواسته شده از آلات موسیقی جدید مانند سنتور، ارگ و ... است در حالی که اصلاً چنین نیست و اتفاقاً احادیث موجود که دلالت بر حرمت و ممنوعیت موسیقی دارند همگی درباره همان موسیقی و آلات سنتی، مثل تار و طنبور و دف و... است چون اساساً بسیار یاز آالات موسیقی موجود آن زمان هنوز اختراع نشده بودند.پرسش: حکم موسیقی سنّتی و غیر سنّتی چیست؟ پاسخ: آهنگ‌هایی که مناسب مجالس لهو و فساد است حرام است و…

بلا و مصیبت در انتظار خانه‌ای که موسیقی و ترانه در آن نواخته می‌شود!

امام صادق (علیه السّلام):خانه‌ای که در آن غناء و ساز و آواز نواخته شود، از مصیبت‌ها و بلاهای دردناک در امان نیست و دعا در آن خانه مستجاب نمی‌گردد و فرشتگان به آن خانه وارد نمی‌شوند.بیتُ الغناء بیتٌ لا تُؤمَنُ فیه الفجیعةُ و لا تُجابُ فیه الدَّعوةُ و لا تَدخلُه الملائکة.دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۲۸۰مطالب بیشتر در: https://nidamat.com/?p=103

درخت خواننده و نوازنده

یقیناً کسی که خودش را از خوشی‌هایی که معبودش ممنوع کرده حفظ کند به خوشی‌های بزرگتر و پایدارتری خواهد رسید.از این جمله است موسیقی و ترانه حرام که اگر کسی خودش را از آن حفظ کند به لذت بسیار بالاتری خواهد رسید.امام رضا علیه‌السلام:کسی که خود را از ترانه، پاکیزه و دور نگه دارد در عوض آن در بهشت درختی است که خداوند به باد فرمان می‌دهد که آن درخت را به حرکت درآورد و از آن درخت صدایی دل‌نواز به گوش می‌رسد که هرگز مانند آن را نشنیده است، اما کسی که در دنیا خود را از غناء، پاکیزه و دور نگه ندارد آن صدا را نمی‌شنود. قال…

نظر پنج دانشمند بزرگ غربی درباره موسیقی و اثرات سوء آن

دکتر آلکسیس کارل، فیزیولوژیست بزرگ فرانسوی:ساز و آواز و کنسرت ها و اتومبیل ها و ورزش نمی توانند جای فعالیت ها و کارهای سودمند اجتماعی را بگیرند. رادیو نیز مانند سینما و موزیکال، کاهلی کاملی به کسانی می بخشد که با آن سرگرمند بدون شک الکلیسم کارگران ما را از پا در می آورد و سر و صدای رادیو و سینما و ورزش نامناسب روحیه ی فرزندان را فلج می کند. تأثیر موسیقی بر روان و اعصاب ص 134.دکتر اوریزن اسوت مارون:هیجان بزرگترین عامل سکته های قلبی است هنرمندان اغلب به علت سکته ی قلبی در گذشته اند. از این بیان معلوم…

معنای مطرب چیست؟

«خِفَّةٌ یَعْتَرِی الاِْنْسانَ لِشِدَّةِ حُزْنٍ أَوْ سُرُورٍ»مُطْرِب عبارت است از: خفّت، سبکی و سستی که به خاطر غم یا شادی زیاد در انسان به وسیله غِناء ایجاد می‌شود.مکاسب محرّمه شیخ انصاری (ره).موسیقی  در قرآن ص 11

غناء چیست؟

«مَدُّ الصَّوْتِ الْمُشْتَمِلِ عَلَی التَّرْجیعِ الْمُطْرِبِ» غِناء عبارت است از کشیدن و چرخاندن صدا در حلق به حالتی که مناسب مجالس لهو و باطل (مطرب) باشد. (1) نیز فرموده‌اند: غِناء کشیدن صدا و پیچش دادن به آن است به طوری که مناسب با مجالس لهو و محافل اُنْس و طرب و موافق با وسایل لهو و لعب باشد. و خواندن بدین گونه و گوش دادن به آن و کسب درآمد به وسیله آن حرام است و فرقی نمی‌کند که همراه با وسایل لهو خوانده شود یا نه و در باطل استعمال شود یا نه، در قرآن یا دعا یا مرثیه یا شعر. * مکاسب محرمه شیخ انصاری (ره) بحث غِناء.…