آرشیو دسته:

رَشک، حسد یا حسادت

بسم الله الرحمن الرحیم

رَشک، حَسَد یا حسادت یکی از گناهان کبیره و رذایل اخلاقی، به معناى آرزوىِ از بین رفتن نعمت‌ها و داشته‌هاى دیگران است. وجود این خصلت در شخص گاه با تلاش براى نابودى داشته‌های دیگران همراه می‌شود که بدان حسد ورزیدن گفته می شود.

بنابر تصریح گروهی از فقها، حسادت در صورتی که در گفتار یا کردار بروز کند، گناه کبیره به شمار رفته و حرام است و صرف خطور آن در قلب بدون ترتّب اثری بر آن، حرام نمی‌باشد.

حسرت حسود

علاوه بر اینکه حسود آسایش ندارد و در حسرت این است که چرا دیگران دارند و متنعم اند، در معرض انواع گناهان است، مثل غیبت و تهمت و رنجاندن دیگران و... حضرت امیرالمؤمنین امام على عليه السلام درباره حسود می فرمایند: حسود، پُر حسرت‏ است، و گناهانش مضاعف. الحَسودُ كثيرُ الحَسَراتِ، مُتضَاعَفُ السَّيّئاتِ. غرر الحكم: 1520.

حسادت، خوره ایمان

خاصیت برخی از اعمال و خصلتها این است موجب نابودی ایمان می شوند که جا دارد آنها را شناخت و از آنها احتراز کرد، از جمله حسادت، حضرت امام صادق علیه السلام ضمن تشبیه زیبایی فرمودند: ان الحَسَد یَاکُل الاِیمانَ کَما تَاکُلُ النّار الحَطَب. حسادت ایمان را مى خورد، همانگونه که آتش، هیزم را مى‌خورد. بحارالانوار، ج73، ص 255.

بر حسود رحم کنید!

امام على عليه السلام: آنچه حسود مى‏ كشد، او را بس است. حَسْبُ الحاسِدِ ما يَلْقى. (ميزان الحكمه، ج‏3 ، 102،حديث: 4078.) چه قشنگ سروده است سعدی: الا تا نخواهی بلا بر حسود که آن بخت برگشته خود در بلاست چه حاجت که با او کنی دشمنی که او را چنین دشمنی در قفاست

با حسود مدارا کنید!

در برخورد با حسود بهترین کار رعایت اصل مدارا است. چون بردبارى و مدارا یک اصل کلى است که بدون آن زندگى اجتماعى و ارتباط با دیگران مقدور نیست‏. مخصوصا وقتی که ضرورت ایجاب مى‏کند که به ارتباط خویش با حسود ادامه دهید. در هر صورت باید از مقابله به مثل و ناسازگاری بپرهیزید که در این صورت مثل او خواهید بود و مشکلات خودتان را بیشتر خواهید نمود . مدارا کردن با حسود یکی از این دو ثمره را خواهد داشت: موجب اصلاح حسود و دوستی وی می شود. امیرالمؤمنین عليه السلام فرمودند: با مردم مدارا كن، تا از برادرى آنان بهره‏ مند شوى و…

سه نشانه از نشانه های حسود: غیبت، چاپلوسی، سرزنش

امام صادق عليه السلام: لقمان به فرزندش گفت: حسود را سه نشانه است: پشت سر غيبت مى‏ كند، در حضور چاپلوسی (تملق) می کند و در گرفتاری سرزنش (زخم زبان) می کند. قالَ لُقمانُ لابنِهِ: للحاسِدِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: يَغْتابُ إذا غابَ، و يَتَملّقُ إذا شَهِدَ، و يَشْمَتُ بالمُصيبَةِ. ميزان الحكمه،ج‏3 ، حدیث: 4113.

از نشانه های حسود: وقتى تو شادى، او غمگین است

امیرالمؤمنین عليه السلام: از (نشانه های) حسود همين براى تو بس است كه وقتى تو شادى، او غمگين است. يَكْفيكَ مِن الحاسِدِ أنَّهُ يَغْتَمُّ وَقتَ سُرورِكَ. (میزان الحکمة/ ح:4077) و البته اگر از شادی دیگران ناخرسند شدیم باید بدانیم که یک جای کارمان مشکل دارد!! و ما هم ممکن است حسود باشیم. البته باید دقت داشته باشیم که غبطه و ناراحتی ناشی از آن غیر از حسادت است، در غبطه انسان از اینکه خودش آن نعمت را ندارد ناراحت است ولی در حسادت از اینکه محسود آن نعمت را دارد!

راه پیشگیری از حسادت دیگران

بهترین راه برای در امان ماندن از شر حسادت دیگران شناختن ریشه حسادت است یعنی متوجه شوید در چه مواردی مورد حسادت واقع می شوید. مهمترین نکته در اینجا این است که اگر خصوصیت و امتیازی در شما یا متعلقات شما وجود دارد که باعث جلب توجه فراوان و برانگیختن حساسیت دیگران و ایجاد حسادت در آنها می گردد، نباید این ویژگی و امتیاز را زیاد در معرض دید و تماشای دیگران قرار داد بلکه باید تا امکان دارد آن را از نظرها پنهان و پوشیده داشت. این کار هم کمک به خودتان است چون باعث می شود توجه دیگران زیاد به شما جلب نگردد و مورد حسادت قرار نگیرید…

بلای حسادت

چقدر زیبا فرموده است حضرت امام العادلین على علیه السلام درباره حسادت که: «آفرین بر حسادت! چه عدالت پیشه است! پیش از همه صاحب‏ خود را مى‏ کشد!» للّهِ دَرُّ الحَسدِ ما أعْدَلَهُ! بَدأَ بصاحِبِهِ فقَتلَهُ.(میزان الحکمه/ح4066) و چقدر زییباتر فرمود درباره حسود: « ستمگرى چون حسود ندیدم، که به ستمدیده شبیه ‏تر باشد: جانى سرگردان دارد و دلى بیقرار و اندوهى پیوسته». ما رَأيتُ ظالِما أشْبَهَ بمَظلومٍ مِن الحاسِدِ: نَفَسٌ دائمٌ، و قَلبٌ هائمٌ، و حُزنٌ لازمٌ. (میزان الحکمه/ح4076.) چه قشنگ سروده است سعدی: الا تا نخواهی بلا بر حسود…

از نشانه های حسود: به ظاهر دوست است و باطن دشمن

امیرالمژمنین امام على عليه السلام: حسود به زبان لاف دوستى مى‏ زند و در عمل، مخفيانه دشمنى مى‏ ورزد؛ بنا بر اين، او نام دوست را برخود دارد اما صفت دشمن را. الحاسِدُ يُظْهِرُ وُدَّهُ في أقْوالِهِ، و يُخْفي بُغْضَهُ في أفْعالِهِ، فلَهُ اسْمُ الصَّديقِ و صِفَةُ العَدُوِّ.(میزان الحکمة/ ح:4074) اینکه کسی به ظاهر دوست است و باطن دشمنّ این از نشانه های نفاق است و در واقع حسادت انسان را وادار به نفاق و دوروئی میکند.

مجازات شش گروه بخاطر شش خصلت

امام على (علیه السلام): «خداوند شش گروه را به خاطر شش عمل (یا صفت) مجازات مى نماید: عرب ها را به خاطر تعصّب (نابجا)، و کدخدایان را به خاطر کبر و غرور، و زمامداران را به خاطر ظلم و ستم، و فقیهان را به خاطر حسادت، و بازرگانان را به خاطر خیانت (در اموال مردم)، و روستاییان (جاهل) را به خاطر جهل و نادانى» «اِنَّ اللهَ یُعَذِّبُ سِتَةً بِسِتَة: الْعَرَبَ بِالْعَصَبِیَّةِ، وَ الدَّهاقینَ بِالْکِبْرِ، وَ الاُْمَراءَ بِالْجَوْرِ، وَ الْفُقَهاءَ بِالْحَسَدِ، وَ التُّجّارَ بِالْخیانَةِ، وَ اَهْلَ الرُّسْتاقِ بِالْجَهْلِ»(1). شرح و…